Kort antwoord
Een codec comprimeert audio zodat die door de smalle bluetooth-verbinding past, en pakt hem aan de andere kant weer uit. Zender en ontvanger kiezen samen de best beschikbare codec die ze allebei ondersteunen; ontbreekt er één aan één kant, dan zakt het niveau terug tot beide kanten elkaar vinden. In de praktijk is dat vaak SBC of AAC, ook op dure koptelefoons.
Hoe de keuze tot stand komt
Bij het opzetten van de verbinding stuurt de koptelefoon een lijst met ondersteunde formaten naar de bron, en die kiest daaruit op volgorde van een interne voorkeur. Twee gevolgen: je kunt op de koptelefoon zelf zelden iets afdwingen, en een codec op de doos zegt niets zolang je telefoon hem niet ook levert. Op Android tonen de ontwikkelaarsopties welke codec actief is; op iOS is die keuze er niet.
Eén codec werkt altijd: SBC is verplicht in het stereo-audioprofiel, dus elke combinatie kan er in het slechtste geval op terugvallen. De slechte reputatie stamt uit de begindagen. De kwaliteit hangt af van de gekozen instellingen — met een ruime bitpool doet SBC nauwelijks onder voor de duurdere alternatieven, met een krappe instelling hoor je het meteen. Welke instelling jouw telefoon gebruikt, publiceert vrijwel geen enkele fabrikant.
Bij AAC is de implementatie eveneens belangrijker dan de naam. Op iPhones is de encoder goed geoptimaliseerd en is AAC de standaardroute. Op Android verschilt het per toestel: coderen kost rekenkracht, en sommige fabrikanten laten de encoder terugschakelen als de processor het druk heeft. Dezelfde koptelefoon kan daardoor met dezelfde codec op twee telefoons anders klinken. Dat is breed gerapporteerd, maar de omvang van het effect verschilt per model.
De codecs op een rij
| Codec | Waar je hem vindt | Sterk punt | Let op |
|---|---|---|---|
| SBC | Overal, verplicht onderdeel | Werkt altijd, ook als de rest faalt | Kwaliteit hangt sterk af van de instelling van de bron |
| AAC | iPhone, iPad, veel oordopjes | Efficiënt bij lagere bitrates, streamingdiensten leveren al AAC | Wisselvallige encoders op Android |
| aptX en aptX HD | Veel Android-toestellen met Qualcomm-chip | Vaste, voorspelbare bitrate en lage vertraging | Apple ondersteunt het niet; HD vereist ondersteuning aan beide kanten |
| aptX Adaptive | Nieuwere Qualcomm-toestellen | Schaalt bitrate en latency mee met de verbindingskwaliteit | Werkt alleen volledig binnen het Snapdragon-ecosysteem |
| aptX Lossless | Beperkte reeks toestellen en koptelefoons | Bitidentieke cd-kwaliteit als de omstandigheden meewerken | Valt bij storing terug; in een drukke omgeving haal je het zelden |
| LDAC | Breed op Android, ook buiten Sony | Hoogste bitrate van de gangbare codecs | De hoogste stand schakelt in de praktijk vaak terug |
| LC3 | Onderdeel van LE Audio | Meer kwaliteit per bit, dus zuiniger en stabieler | Vereist LE Audio in telefoon, besturingssysteem en koptelefoon |
LDAC kent drie standen: voorrang voor kwaliteit, voorrang voor de verbinding, en een adaptieve stand daartussen. In een rustige omgeving haalt de hoogste stand zijn bitrate; op een perron of in een druk kantoor zakt hij terug, vaak zonder dat je er iets van ziet. Wie die stand vastzet, ruilt stabiliteit in voor een bitrate die er misschien niet is.
Bitrate tegen latency
Meer bitrate betekent meer data per seconde over dezelfde radioverbinding. Om uitval te voorkomen bufferen zender en ontvanger audio vooruit, en hoe krapper de marge, hoe groter die buffer moet zijn. Dat is precies de vertraging die je merkt als beeld en geluid uit de pas lopen. Codecs die op lage latency mikken, verkleinen die buffer en accepteren eerder een hapering.
Voor muziek is vertraging irrelevant: de speler synchroniseert zichzelf. Bij video corrigeren de meeste apps een deel automatisch, maar tv-toestellen en spelcomputers doen dat vaak niet — daarom behandelen we die situatie apart bij koptelefoon voor tv. Voor games is elke tiental milliseconden merkbaar, wat verklaart waarom er bij een gaming headset vrijwel altijd een aparte 2,4 GHz-verbinding in de doos zit in plaats van bluetooth.
Wat dit voor jouw aankoop betekent
Gebruik je een iPhone, dan is aptX of LDAC op de doos geen argument; je komt toch op AAC uit. Op Android is LDAC of aptX Adaptive een plus, maar zet het niet boven pasvorm, demping en accuduur — die merk je dagelijks. Wat wel zwaar weegt, staat in onze gids over draadloze koptelefoons. Wil je zeker weten dat er niets wordt gecomprimeerd, dan is een kabel de enige garantie; de afweging staat bij bluetooth vs bedraad en bedrade koptelefoons.
Let er ook op dat codecs en andere functies elkaar in de weg kunnen zitten. Veel modellen schakelen de hoogste codec uit zodra je twee apparaten tegelijk verbindt, zoals we uitleggen bij multipoint bluetooth.
Wat je kunt negeren
Het aantal ondersteunde codecs. Een koptelefoon die er zes noemt, gebruikt er in jouw handen één. Negeer ook de suggestie dat een hogere bitrate hoorbaar beter is: in blinde vergelijkingen zijn de verschillen tussen goed geïmplementeerde codecs bij normale muziek klein en de resultaten tegenstrijdig; dit punt is betwist. De afstemming van de koptelefoon doet vrijwel zeker meer, wat we onderbouwen bij frequentiebereik en impedantie en gevoeligheid.
Tot slot: het "Hi-Res Wireless"-logo zegt dat een codec een bandbreedte aankan, niet dat jouw verbinding die haalt. Wat een versienummer wel belooft, staat bij bluetooth-versies; de rest, waaronder ruisonderdrukking, staat in de kennisbank.
Veelgestelde vragen
Welke bluetooth-codec is de beste?
Er is geen codec die op elk toestel wint, omdat de implementatie meer uitmaakt dan het formaat. Op een iPhone krijg je AAC en is dat prima; op Android geeft LDAC of aptX Adaptive iets meer marge. Voor de meeste luisteraars is het verschil kleiner dan het verschil tussen twee koptelefoons uit dezelfde prijsklasse.
Hoe zie ik welke codec actief is?
Op Android schakel je de ontwikkelaarsopties in; daar staat de actieve codec en kun je vaak een andere afdwingen. Op iOS toont het systeem dit niet. Sommige fabrikanten tonen de codec in hun app, zie ook koptelefoon koppelen.
Werkt LDAC op een iPhone?
Nee. Apple ondersteunt naast SBC alleen AAC voor bluetooth-audio. Een koptelefoon met LDAC werkt gewoon, maar valt terug op AAC. Of dat een reden is om voor een kabel te kiezen, weeg je af bij bluetooth vs bedraad.
Waarom hapert mijn verbinding als ik de beste codec kies?
Hoge bitrates laten minder marge over voor storing, en de 2,4 GHz-band deel je met wifi. Zet LDAC op de adaptieve stand of stap terug naar AAC. Meer oorzaken staan bij bluetooth-problemen oplossen.
Is LC3 beter dan LDAC?
Ze mikken op iets anders. LC3 haalt meer kwaliteit uit weinig bits, voor zuiniger verbindingen met meerdere streams; LDAC mikt op maximale bandbreedte. Wat LE Audio verder verandert, lees je bij bluetooth-versies.